Với người bệnh gút, mỗi bữa ăn đôi khi là một sự cân nhắc mệt mỏi: ăn gì để không đau, uống gì để không bùng cơn gút cấp. Nhiều người quen với danh sách “nên tránh”, nhưng lại thiếu những gợi ý “nên chọn”. Trong bức tranh đó, sữa – một thực phẩm quen thuộc, giản dị – đang dần được khoa học nhìn nhận như một lựa chọn có lợi cho người kiểm soát axit uric, nếu dùng đúng cách.
Khoa học nói gì về sữa và bệnh gút?
Gút là hậu quả của tình trạng axit uric trong máu tăng cao kéo dài, khiến các tinh thể urat lắng đọng tại khớp và gây viêm đau. Vì vậy, trong dinh dưỡng cho người bệnh gút, câu hỏi không chỉ là “ăn gì để không đau”, mà còn là thực phẩm nào có thể hỗ trợ kiểm soát axit uric một cách bền vững.
Trong nhiều năm qua, sữa và các sản phẩm từ sữa đã trở thành đối tượng được nghiên cứu nghiêm túc trong lĩnh vực này. Một trong những công trình nền tảng được công bố trên Arthritis & Rheumatology do nhóm tác giả thuộc Harvard Medical School thực hiện đã phân tích dữ liệu dinh dưỡng và xét nghiệm máu của hàng nghìn người trưởng thành tại Mỹ. Kết quả cho thấy những người tiêu thụ sữa và sản phẩm từ sữa thường xuyên có nồng độ axit uric trong máu thấp hơn, trong khi chế độ ăn nhiều thịt đỏ và hải sản lại đi kèm xu hướng axit uric cao hơn.
Không chỉ dừng ở chỉ số xét nghiệm, mối liên hệ giữa sữa và nguy cơ mắc bệnh gút cũng được làm rõ trong một nghiên cứu đoàn hệ lớn khác, đăng trên The New England Journal of Medicine. Nghiên cứu này theo dõi hàng chục nghìn nam giới trong nhiều năm và ghi nhận rằng nguy cơ mắc gút thấp hơn đáng kể ở nhóm tiêu thụ nhiều sản phẩm sữa, đặc biệt là sữa ít béo và sữa tách béo. Phát hiện này đã góp phần thay đổi cách nhìn truyền thống rằng “ăn nhiều đạm là bất lợi cho người gút”, bởi không phải mọi nguồn đạm đều tác động giống nhau lên axit uric.
Điểm đáng chú ý là, trong khi nhiều thực phẩm giàu protein như thịt đỏ hay nội tạng làm tăng purin – tiền chất hình thành axit uric – thì sữa lại có hàm lượng purin rất thấp. Điều này giúp sữa trở thành một trong số ít nguồn đạm vừa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, vừa không gây áp lực lớn lên chuyển hóa axit uric.
Vì sao sữa có lợi cho người bệnh gút?
Sữa tác động thế nào đến axit uric?
Một trong những giả thuyết được chấp nhận rộng rãi là một số protein trong sữa, như casein và whey, có thể hỗ trợ tăng đào thải axit uric qua thận. Nhờ đó, axit uric trong máu có xu hướng giảm nhẹ khi sữa được sử dụng đều đặn.
Bên cạnh đó, sữa là thực phẩm rất ít purin, khác với nhiều nguồn đạm động vật khác. Điều này cho phép người bệnh gút bổ sung protein mà không “đánh đổi” bằng nguy cơ tăng axit uric – một điểm đặc biệt quan trọng với những người phải kiêng khem kéo dài.
Lợi ích dinh dưỡng khác: vì sao người bệnh gút càng nên quan tâm?
Người bệnh gút hiếm khi chỉ có mỗi vấn đề axit uric. Trên thực tế, gút thường đi kèm các rối loạn chuyển hóa như thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường type 2 hoặc bệnh thận mạn. Vì vậy, một thực phẩm được xem là “phù hợp” cần mang lại lợi ích toàn diện, chứ không chỉ tác động lên một chỉ số.
- Thứ nhất, sữa là nguồn cung cấp canxi và vitamin D quan trọng cho xương khớp. Người bệnh gút thường hạn chế vận động trong các đợt đau, lâu dài có thể ảnh hưởng đến mật độ xương. Canxi và vitamin D giúp duy trì hệ xương chắc khỏe, hỗ trợ khả năng vận động – yếu tố quan trọng để kiểm soát cân nặng và chuyển hóa.
- Thứ hai, sữa cung cấp protein chất lượng tốt. Khi buộc phải giảm thịt đỏ và một số hải sản, nhiều người bệnh gút rơi vào tình trạng thiếu protein hoặc ăn bù bằng tinh bột, đồ ngọt. Sữa (đặc biệt là sữa ít béo, không đường) giúp cân bằng khẩu phần: đủ đạm, ít purin, dễ tiêu hóa.
- Thứ ba, sữa giúp “lấp chỗ trống” trong chế độ ăn kiêng gút. Với nhiều người, việc kiêng khem kéo dài dẫn đến tâm lý chán ăn, ăn uống đơn điệu. Sữa và sữa chua ít đường có thể trở thành bữa phụ lành mạnh, giúp duy trì thói quen ăn uống ổn định hơn.
- Từ góc độ dinh dưỡng tổng thể, sữa không chỉ liên quan đến axit uric, mà còn góp phần cải thiện chất lượng khẩu phần ăn của người bệnh gút, điều mà các bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng luôn nhấn mạnh.
Chọn sữa thế nào cho đúng – và cần kết hợp lối sống ra sao?
Ưu tiên loại sữa nào?
Không phải mọi loại sữa đều giống nhau với người bệnh gút. Nguyên tắc chung là:
- Ưu tiên sữa ít béo hoặc tách béo, để hạn chế chất béo bão hòa – yếu tố không có lợi cho tim mạch và chuyển hóa.
- Hạn chế sữa có nhiều đường, đặc biệt là các sản phẩm thêm đường hoặc siro fructose cao, vì đường fructose có thể làm axit uric tăng.
- Sữa chua nên chọn loại không đường hoặc ít đường, tránh các loại sữa chua tráng miệng ngọt.
Một khẩu phần thường được hiểu là 1 ly sữa khoảng 200–250 ml hoặc 1 hũ sữa chua 100–150 g. Với nhiều người bệnh gút, 1–2 khẩu phần mỗi ngày là mức hợp lý, tùy theo thể trạng và chế độ ăn tổng thể.
Ai cần thận trọng khi dùng sữa?
Dù có lợi, sữa không phù hợp với tất cả mọi người:
- Người không dung nạp lactose có thể chọn sữa không lactose hoặc sữa chua.
- Người bệnh thận mạn cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về tổng lượng đạm, kali và phospho trong khẩu phần.
- Người dị ứng protein sữa bò không nên cố sử dụng.
Lối sống đi kèm để sữa phát huy hiệu quả
Sữa chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh quản lý gút. Để việc sử dụng sữa thực sự có ý nghĩa, người bệnh cần kết hợp với các yếu tố nền tảng:
- Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ thận đào thải axit uric.
- Hạn chế rượu bia, đặc biệt là bia – một yếu tố khởi phát cơn gút quen thuộc.
- Kiểm soát cân nặng, vì thừa cân làm tăng nguy cơ tăng axit uric và tái phát cơn gút.
Nhận diện “điểm kích hoạt” cá nhân: mỗi người có thể nhạy cảm với những thực phẩm hoặc thói quen khác nhau.
Sống chung với gút là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên nhẫn và hiểu biết. Hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn có thêm một biện pháp, một sự lựa chọn để hành trình này trở nên dễ dàng hơn. Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết!
.jpg)
.png)
(1).jpg)
