Việt Nam phát hiện 119.000 ca mắc lao mới trong năm 2025

   Lao từng được xem là căn bệnh của quá khứ, nhưng thực tế, nó vẫn đang âm thầm hiện diện trong rất nhiều gia đình Việt. Năm 2025, Việt Nam phát hiện hơn 119.000 bệnh nhân lao mới – con số cao nhất từ trước đến nay. Đằng sau những thống kê ấy không chỉ là áp lực đối với ngành y tế, mà còn là lời nhắc rằng nhiều người vẫn đang bỏ qua những dấu hiệu tưởng chừng rất bình thường như một cơn ho kéo dài hay cảm giác mệt mỏi dai dẳng.

Việt Nam phát hiện 119.000 ca mắc lao mới trong năm 2025

    Tại Hà Nội ngày 7/5, đã diễn ra lễ Tổng kết công tác phòng chống lao năm 2025 và triển khai phương hướng hoạt động năm 2026. Tại sự kiện, TS.BS Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, đã chia sẻ nhiều thông tin đáng chú ý về tình hình bệnh lao tại Việt Nam. Theo TS Lượng, trong năm 2025, Việt Nam phát hiện hơn 119.000 bệnh nhân lao mới. Đây là số ca cao nhất từng được ghi nhận.

   Theo lãnh đạo ngành y tế, Việt Nam hiện vẫn nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao và lao kháng thuốc cao nhất thế giới. Đáng chú ý, gần 40% số ca lao trong cộng đồng vẫn chưa được phát hiện và báo cáo.

   Điều này đồng nghĩa với việc hàng chục nghìn người mắc bệnh vẫn đang âm thầm sinh hoạt, làm việc và tiếp xúc với gia đình, đồng nghiệp mà chưa được điều trị. Đây cũng chính là lý do bệnh lao vẫn tiếp tục lây lan trong cộng đồng dù y học hiện đại đã có nhiều tiến bộ.

   Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lao hiện vẫn nằm trong nhóm bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu thế giới. Mỗi năm, hàng triệu người tử vong vì căn bệnh tưởng chừng đã “cũ” này.

   Điều khiến bệnh lao nguy hiểm không chỉ nằm ở khả năng lây nhiễm qua đường hô hấp, mà còn ở tính âm thầm của bệnh. Nhiều người mang vi khuẩn lao trong cơ thể suốt thời gian dài mà không biết mình mắc bệnh. Đến khi xuất hiện các triệu chứng rõ rệt như ho kéo dài, sụt cân, khó thở hoặc ho ra máu thì bệnh đã tiến triển nặng.

   Đặc biệt, lao không chỉ ảnh hưởng đến phổi. Vi khuẩn lao còn có thể tấn công nhiều cơ quan khác như màng não, xương khớp, hạch bạch huyết hoặc hệ tiết niệu. Với những người có hệ miễn dịch suy giảm, người cao tuổi hoặc mắc bệnh nền như đái tháo đường, nguy cơ biến chứng càng cao hơn.

   Một trong những thách thức lớn hiện nay là lao kháng thuốc. Đây là tình trạng vi khuẩn lao không còn đáp ứng với các thuốc điều trị thông thường, khiến quá trình điều trị kéo dài, tốn kém và phức tạp hơn rất nhiều.

   Tại hội nghị, nhiều chuyên gia cho rằng số ca phát hiện tăng cao cũng phản ánh nỗ lực mở rộng sàng lọc chủ động của ngành y tế trong thời gian qua. Nhiều địa phương đã triển khai xe X-quang lưu động, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đọc phim phổi và xét nghiệm sinh học phân tử để phát hiện bệnh sớm hơn.

   Tuy nhiên, để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2035, Việt Nam vẫn còn rất nhiều việc phải làm, đặc biệt trong việc phát hiện sớm các ca bệnh còn tiềm ẩn trong cộng đồng.

Vì sao bệnh lao vẫn âm thầm lan rộng?

Triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua

   Một trong những lý do khiến bệnh lao nguy hiểm là các dấu hiệu ban đầu thường không quá dữ dội. Nhiều người chỉ nghĩ mình bị viêm họng, cảm cúm hoặc viêm phế quản thông thường khi xuất hiện tình trạng ho kéo dài hay mệt mỏi. Không ít trường hợp tự mua thuốc uống nhiều tuần trước khi đi khám.

   Theo các chuyên gia hô hấp, những dấu hiệu thường gặp của bệnh lao gồm:

• Ho kéo dài trên 2 tuần
• Ho có đờm hoặc có máu
• Sốt nhẹ về chiều
• Đổ mồ hôi ban đêm
• Mệt mỏi kéo dài
• Chán ăn, sụt cân

   Khi bệnh được phát hiện muộn, nguy cơ lây lan và tổn thương phổi cũng tăng lên đáng kể.

Lao lây qua đường hô hấp

   Vi khuẩn lao có thể phát tán vào không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Trong môi trường kín, đông người và thông khí kém, nguy cơ lây nhiễm càng cao hơn. Điều đáng lo ngại là nhiều người không biết mình mắc bệnh nên vẫn sinh hoạt bình thường trong thời gian dài.

   Theo WHO, một người mắc lao phổi chưa điều trị có thể lây cho nhiều người khác trong vòng một năm.

Tâm lý chủ quan và kỳ thị vẫn còn phổ biến

   Không ít người vẫn nghĩ lao là bệnh “khó chữa” hoặc chỉ xuất hiện ở những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Chính tâm lý e ngại, sợ bị xa lánh khiến nhiều bệnh nhân giấu bệnh hoặc trì hoãn điều trị. Trong khi đó, bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm và dùng thuốc đúng phác đồ.

   Các bác sĩ cho biết việc bỏ thuốc giữa chừng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến lao kháng thuốc – dạng bệnh nguy hiểm và khó điều trị hơn nhiều lần.

Lao kháng thuốc ngày càng đáng lo ngại

   Nếu lao thông thường thường điều trị khoảng 6 tháng, lao kháng thuốc có thể kéo dài từ 9 tháng đến gần 2 năm. Người bệnh phải dùng nhiều loại thuốc hơn, chịu nhiều tác dụng phụ hơn và chi phí điều trị cũng cao hơn đáng kể.

  Ngoài ra, các yếu tố như hút thuốc lá, suy dinh dưỡng, đái tháo đường, ô nhiễm không khí hay điều kiện sống chật chội cũng làm tăng nguy cơ mắc lao.

Người dân có thể làm gì để bảo vệ bản thân và gia đình?

Đừng xem nhẹ những cơn ho kéo dài

   Rất nhiều trường hợp mắc lao được phát hiện muộn chỉ vì người bệnh nghĩ rằng mình “ho vài hôm rồi sẽ khỏi”. Các chuyên gia khuyến cáo nếu ho kéo dài trên 2 tuần, đặc biệt kèm sốt nhẹ, sụt cân hoặc mệt mỏi kéo dài, người dân nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra thay vì tự mua thuốc điều trị.

   Phát hiện bệnh càng sớm, khả năng điều trị khỏi càng cao và nguy cơ lây cho người khác càng thấp.

Không kỳ thị người mắc lao

   Điều người bệnh cần nhất thường không phải sự xa lánh, mà là sự động viên để kiên trì điều trị. Theo các bác sĩ, khi được điều trị đúng cách, nguy cơ lây nhiễm của người mắc lao sẽ giảm đáng kể chỉ sau một thời gian ngắn.

   Việc kỳ thị hoặc khiến người bệnh mặc cảm có thể làm họ ngại đi khám, giấu bệnh và vô tình khiến nguy cơ lây lan trong cộng đồng cao hơn.

Tuân thủ điều trị là yếu tố quyết định

   Với bệnh lao, uống thuốc đều đặn và đủ thời gian có ý nghĩa rất quan trọng. Nhiều người thấy triệu chứng giảm sau vài tuần đã tự ý ngưng thuốc, khiến vi khuẩn lao chưa được tiêu diệt hoàn toàn và dễ dẫn đến lao kháng thuốc.

   Các bác sĩ nhấn mạnh người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị và tái khám đầy đủ theo lịch hẹn.

Giữ lối sống lành mạnh để tăng sức đề kháng

   Một cơ thể khỏe mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ quá trình hồi phục tốt hơn.

   Các chuyên gia khuyến nghị:

• Không hút thuốc lá
• Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng
• Giữ không gian sống thông thoáng
• Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp
• Khám sức khỏe định kỳ nếu thuộc nhóm nguy cơ cao

   Con số hơn 119.000 ca lao mới trong năm 2025 là hồi chuông cảnh báo, nhưng cũng là lời nhắc rằng lao không phải căn bệnh “vô phương cứu chữa”. Điều quan trọng nhất vẫn là phát hiện sớm, điều trị đúng và không chủ quan trước những dấu hiệu nhỏ của cơ thể. Bởi đôi khi, chỉ một cơn ho kéo dài bị bỏ qua cũng có thể khiến căn bệnh âm thầm lan rộng hơn chúng ta nghĩ.