Nuốt mật cá trắm để tăng sinh lực: Nguy cơ suy thận, tổn thương gan

   Trong nhiều câu chuyện truyền miệng về “tăng sinh lực”, mật cá trắm thường được nhắc đến như một thứ “thuốc bổ” rẻ tiền, dễ kiếm. Nhưng phía sau vị đắng ấy là một sự thật y học lạnh lùng: không ít người đã phải nhập viện trong tình trạng suy thận, tổn thương gan nặng, thậm chí cận kề cái chết.

Bệnh nhân bị vàng da do suy gan vì uống mật cá trắm.

Suýt chết vì nuốt mật cá trắm để 'tăng cường sinh lực'

    Chiều muộn một ngày giữa tháng 12, Trung tâm Chống độc – Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một bệnh nhân nam 38 tuổi trong tình trạng mệt lả, nôn ói liên tục, khó thở. Người đàn ông cho biết, vài giờ trước đó anh đã nuốt mật cá trắm pha rượu, với hy vọng “bồi bổ, tăng cường sinh lực” theo lời người quen mách.

   Ban đầu, anh không thấy biểu hiện gì đặc biệt. Nhưng chỉ khoảng hai giờ sau, cơ thể bắt đầu phản ứng dữ dội: buồn nôn, nôn liên tiếp, đau quặn bụng, tiêu chảy nhiều lần. Khi được đưa đến bệnh viện, các xét nghiệm cho thấy chức năng thận suy giảm nhanh, men gan tăng cao – dấu hiệu của suy thận cấp kèm tổn thương gan nghiêm trọng. Bệnh nhân phải theo dõi sát và điều trị tích cực để tránh biến chứng nặng hơn.

   Không lâu trước đó, một trường hợp khác cũng khiến các bác sĩ lo ngại. Người đàn ông 48 tuổi ở Thanh Hóa nấu canh cá trắm, trong lúc sơ chế làm vỡ túi mật khiến nước canh có vị đắng rõ. Dù nhận ra bất thường, anh vẫn cố ăn vì nghĩ “chỉ đắng chút, không sao”. Vài giờ sau, anh đau bụng dữ dội, nôn ói, tiêu chảy, vàng da. Kết quả kiểm tra tại bệnh viện cho thấy tình trạng suy thận cấp và tổn thương gan, phải điều trị kéo dài.

   Theo các bác sĩ Trung tâm Chống độc, đây không phải là những ca hiếm gặp. Gần như năm nào đơn vị cũng tiếp nhận các trường hợp ngộ độc do ăn hoặc nuốt mật cá, chủ yếu xuất phát từ niềm tin rằng mật cá trắm, cá chép, cá mè có tác dụng “bổ dương, khỏe người”. Điều đáng lo là nhiều bệnh nhân chỉ đến viện khi triệu chứng đã nặng, bỏ lỡ “thời gian vàng” xử trí.

Vì sao mật cá trắm gây ngộ độc nặng?

Độc tố nằm ở đâu?

   Theo các chuyên gia, mật của nhiều loài cá thuộc họ cá chép (Cyprinidae) – trong đó có cá trắm – có thể chứa các hợp chất độc, thường được nhắc đến là 5α-cyprinol hoặc dạng sulfate của nó.

   Độc tố từ mật cá khi vào cơ thể sẽ gây tổn thương mạnh lên tế bào gan và ống thận. Có thể hình dung đơn giản: thận là “bộ lọc” của cơ thể, còn gan là “nhà máy xử lý độc chất”. Khi cả hai cơ quan này bị tấn công cùng lúc, cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mất cân bằng nghiêm trọng.

   Người bệnh thường khởi phát bằng các triệu chứng tưởng như “ngộ độc nhẹ”: đau bụng, nôn, tiêu chảy. Nhưng chỉ sau vài giờ đến một ngày, tình trạng có thể tiến triển thành tiểu ít, vàng da, mệt lả, xét nghiệm cho thấy chức năng gan thận suy giảm rõ rệt. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có thể cần lọc máu hoặc hồi sức tích cực.

Vì sao “nấu chín” vẫn không an toàn?

   Một hiểu lầm phổ biến là: chỉ cần nấu chín kỹ thì độc tố sẽ bị phá hủy. Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo độc tố trong mật cá bền vững với nhiệt, không bị mất tác dụng ngay cả khi đun sôi.

   Ngoài độc tố hóa học, mật động vật còn tiềm ẩn vi khuẩn, virus và ký sinh trùng khác với hệ vi sinh của con người. Điều này khiến việc chẩn đoán đôi khi gặp khó khăn, vì các xét nghiệm thông thường có thể không phát hiện ngay. Đây cũng là lý do vì sao một số ca diễn tiến nặng nhanh và phức tạp hơn dự đoán ban đầu.

Phòng tránh thế nào – và chăm sóc “sinh lực” theo con đường an toàn

Những điều tuyệt đối không nên làm

   Từ thực tế điều trị, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần ghi nhớ rõ ràng:

• Tuyệt đối không nuốt mật cá hoặc mật của bất kỳ loài động vật nào với mục đích bồi bổ sức khỏe hay tăng sinh lực
• Không cố ăn các món cá có vị đắng bất thường do nghi ngờ vỡ mật
• Không tự ý uống rượu, thuốc nam hay các “mẹo giải độc” truyền miệng
• Không chờ đợi triệu chứng tự hết nếu đã nôn ói, tiêu chảy dữ dội sau khi ăn cá

   Khi nghi ngờ ngộ độc, việc quan trọng nhất là đến cơ sở y tế sớm, thông báo rõ với bác sĩ về việc đã ăn hoặc nuốt mật cá.

Chăm sóc sinh lực: đừng tìm lối tắt nguy hiểm

   Thực tế, nhiều người tìm đến mật cá không hẳn vì mê tín, mà vì áp lực tuổi tác, sức khỏe và tâm lý. Khi cơ thể mệt mỏi, sinh lực giảm sút, lại ngại đi khám, những “bài thuốc kín đáo” truyền miệng trở thành lựa chọn hấp dẫn.

   Thay vì tìm đến các mẹo truyền miệng tiềm ẩn rủi ro, các chuyên gia khuyến cáo nam giới nên ưu tiên những biện pháp an toàn, có cơ sở khoa học và phù hợp với sinh lý tự nhiên của cơ thể:

• Điều chỉnh lối sống hằng ngày: Ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, giảm căng thẳng kéo dài là những yếu tố nền tảng giúp cải thiện sinh lực và sức khỏe nội tiết nam giới. Thiếu ngủ và stress mạn tính có thể làm suy giảm testosterone và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng sinh lý.
• Duy trì vận động thể chất đều đặn: Các hình thức vận động vừa sức như đi bộ nhanh, bơi lội, tập sức bền hoặc yoga giúp cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ tim mạch và góp phần duy trì phong độ sinh lý theo cách tự nhiên.
• Chú ý dinh dưỡng và vi chất cần thiết: Chế độ ăn cân đối, giàu đạm chất lượng, rau xanh, kẽm, vitamin nhóm B, vitamin D… có vai trò quan trọng trong việc duy trì năng lượng, sức bền và chức năng sinh lý nam giới.

• Lựa chọn sản phẩm hỗ trợ từ nguồn gốc tự nhiên một cách thận trọng: Trong trường hợp cần sử dụng sản phẩm hỗ trợ, người tiêu dùng nên ưu tiên các chế phẩm có nguồn gốc từ thảo dược, thành phần rõ ràng, xuất xứ minh bạch, được cơ quan chức năng cấp phép lưu hành.

    Những ca ngộ độc mật cá trắm được ghi nhận tại bệnh viện cho thấy rõ một thực tế: không có cơ sở khoa học nào cho thấy mật cá giúp tăng sinh lực, trong khi nguy cơ tổn thương gan, thận là đã được chứng minh. Trước các vấn đề sinh lý, thay vì tìm đến những mẹo truyền miệng thiếu kiểm soát, người dân cần ưu tiên kiến thức y khoa, lối sống lành mạnh và các giải pháp an toàn, có nguồn gốc rõ ràng.